Doğa Olayları ve Afetleri Çocuklara Anlatmak

44 0

Öncelikle belirtmek isterim ki aslında çocuklara anlatmamız gereken şey doğal afet değil doğa olayı olmalıdır. Olası doğa olayları, doğada düzenin devam edebilmesi için belirli aralıklarla gerçekleşen olaylardır. Baharın gelmesi, kışın gelmesi, yaprakların dökülmesi, gibi.

Çocuklara, ilk olarak doğadaki olaylar nelerdir onları anlatmamız gerekiyor. Depremi anlatırken çocuğa anlatmamız gereken şey depremin yıkıcılığından ziyade yerin altında meydana gelen hareketlenmelerin olduğudur.  Anlatmak istediğimiz şey, bizim önlem almadığımızda bu olayların afete dönüştüğü olmalıdır.

Yine, çocuğunuza depremi veya herhangi bir doğa olayını anlatmak istediğimizde bunu somutlaştırmamız gerekir. Örneğin, çocuğunuzla birlikte bir kum deneyi yapabilirsiniz. Kum dökülmüş alana taşın yerine oturmasını sağlayın ya da depremin insanlarda yarattığı yıkımı göstermek için yine kumun üzerine sağlam olmayan bir cisim koyduğunuzda yıkılma olayını göstermeniz olmalıdır. Yine sel olayını anlatmak için de kabın içine su koyup taşırmanızdır. Burada önemli olan çocuğunuz için doğa olaylarını görselleştirmenizdir.

Peki doğal afetler travma yaratır mı?

Elbette ki her doğal afet insanlarda travma yaratabilir. Öğrenilmiş korku, burada önemli bir noktadır. Çocuklar, doğa olaylarından korkmazlar ancak yetişkinlerin acı çektiği videoları izlediklerinde travma oluşturabilirler. Söz gelimi “Türkiye’deki deprem videolarını izletmeyin”. İnsanların çığlıkları, panik durumları, acı çektikleri videoları izletmeniz çocukta travma oluştur. Burada, çocuk korkması gerektiğini öğrenir. Bu nedenle deprem sırasında olabildiğince çocuğunuzun yanında sakin kalmaya çalışmalısınız.

Çocuğunuzu, gerçek dünyadan soyutlamayın. TV’yi kapatmanız kalıcı bir çözüm olmayacaktır. Çünkü siz ne kadar kontrol ederseniz edin dış dünyadan çocuğunuzu uzak tutamazsınız. Ancak, sizinle birlikte izlediği haberlerde dikkat etmemiz gereken bazı noktalar vardır.

Örneğin, “Bak biz parkta seninle bir deney yapmıştık ve sağlam yapmadığımız bir ev çökmüştü ya, bu evi de sağlam yapmadıkları için insanları tehlikeye atmışlar.” gibi cümleler kurabilirsiniz. Olayları dramatize etmeden anlatmak çok daha doğru bir yaklaşımdır. Halk arasında yanlış ifade edilen ’’deprem insanları öldürür’’ ifadesini çocuklarınıza vurgularsanız buradaki kaosu biz yaratmış oluruz. Unutmayalım ki bazı doğa olayları insan eliyle de afete dönüşmektedir.

Bütün doğa olayları çocuklara anlatılmalıdır. Doğa olaylarında gerekli önlemlerin alınmaması durumlarında yine meydana gelmiş veya gelebilecek sonuçları da çocuklara anlatılmalıdır. Doğa olayları yıkıcı bir etki bırakmadığı takdirde travma yaşatmaz ancak, doğa olayı olumsuz yansıtıldığı takdirde bunun sonucunda travma oluşabilmektedir.

Yaşamadığı bir şeyi çocuğa anlatmak ne kadar doğru diye sorduğumuzda, aslında çocuğa gerekli önlemler alınmadığında neler olacağını göstermemiz açısından çok daha önemlidir. Bu gibi durumlarda güvenli alanları ve neler yapabileceğini gelişim yaşına uygun bir şekilde anlatılmalıdır.

Acil durumlarda kullanabileceği aletler çocuklara öğretilmelidir. Örneğin molozların altında kaldığında;

  • ‘’İki taşı birbirine vurarak ses çıkarabilirsin’’,
  • ‘’Demir çok ses çıkardığından demire taşla vurabilirsin’’,
  • ‘’Elinde ışık varsa kullanabilirsin’’,
  • ‘’İnsanların seni görmesini sağlamalısın’’

gibi örnekler söylenebilir.

Yazarlar: Uzman Psikolog Ezgi Zeynep Karagöz ve Psikolog Sevinç Çiçek

Bir cevap yazın